Tình trạng một bên yếu thế hơn trong hoà giải (Power Imbalances in Mediation)

Tình trạng một bên yếu thế hơn trong hoà giải
(Power Imbalances in Mediation)

Đặc điểm của phương thức hoà giải là quyền tự quyết của các bên và tính trung lập của hoà giải viên. Tuy nhiên, tình trạng một bên yếu thế hơn cũng có thể xảy ra trong quá trình hoà giải. Nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất cân bằng giữa các bên tham gia hoà giải. Chẳng hạn, một bên có thể có kiến ​​thức pháp lý tốt hơn, nguồn lực tài chính dồi dào hơn, hoặc đơn giản là tự tin hơn trong việc định hướng quá trình hoà giải. Đây cũng là một trong lý do khiến phương thức hoà giải bị đánh giá rằng, không thể dẫn đến kết quả “công bằng” khi có sự mất cân bằng quyền lực đáng kể giữa các bên. Hoà giải viên với tư cách là một bên trung gian, họ cần thể hiện kỹ năng nghề nghiệp của mình trong tình huống này.

Một chiến lược hiệu quả là đảm bảo cả hai bên đều có quyền tiếp cận thông tin bình đẳng: Hoà giải viên sẽ dành thời gian tóm tắt các điểm chính, đặt câu hỏi làm rõ và diễn đạt lại những ý tưởng phức tạp bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Điều này đảm bảo các bên đều theo dõi được quá trình đàm phán và được cung cấp đầy đủ thông tin.

Một chiến lược quan trọng khác là tạo ra một môi trường an toàn và trung lập cho quá trình hòa giải: Điều này bao gồm việc tạo ra một môi trường mà cả hai bên đều cảm thấy thoải mái và an toàn, không bị đe dọa hoặc ép buộc. Nếu một bên chiếm ưu thế trong cuộc thảo luận,  hoà giải viên có thể chuyển sang họp kín sớm hơn hoặc thay đổi hình thức cuộc đàm phán để đảm bảo sự cân bằng. Sự linh hoạt là điều cần thiết để tránh sự đe dọa hoặc im lặng từ một bên.

Ngược lại, hoà giải viên vẫn phải đảm bảo môi trường an toàn và trung lập cho quá trình hoà giải, chứ không thể vì cho rằng một bên yếu thế hơn nên vô tình/có chủ ý tạo ra sự thiên vị.

Nhiều tác giả đã đưa ra những cách thức, chiến lược cụ thể để khắc phục vấn đề này. Có thể dễ dàng tiếp cận là quan điểm của các tác giả A M Davis; R A Salem. Tác giả cho rằng, có mười một bước được đề xuất để giải quyết sự mất cân bằng quyền lực trong hòa giải: (1) không đưa ra những giả định không cần thiết về các mối quan hệ mất cân bằng hiện có, (2) khai thác đặc điểm sẵn có của hòa giải để giải quyết sự mất cân bằng quyền lực, (3) khuyến khích các bên chia sẻ thông tin, (4) sử dụng mong muốn giải quyết của các bên làm đòn bẩy, (5) bù đắp cho các kỹ năng đàm phán cho bên yếu thế, (6) loại bỏ các mô hình đàm phán đe dọa, (7) làm giảm sự khác biệt về ngôn ngữ, (8) tôn trọng nhu cầu của người trẻ, (9) theo dõi để đảm bảo rằng một bên không giải quyết vì sợ bạo lực hoặc trả thù, (10) tiến hành hòa giải trong bối cảnh cung cấp đủ thông tin và hỗ trợ cho cả hai bên, và (11) không vội vàng giải quyết tranh chấp./.

Nguồn tham khảo:

1. JEAN MAHSERJIAN BLOG, MEDIATION, How to Handle Power Imbalances in Mediation, https://www.jeanmahserjian.com/how-to-handle-power-imbalances-in-mediation/, truy cập ngày 18/10/2025

2. Schreiber ADR, LLC, Handling Power Imbalances in Mediation, https://www.schreiberadr.com/handling-power-imbalances-in-mediation, truy cập ngày 18/10/2025

3. A M Davis; R A Salem, Dealing With Power Imbalances in the Mediation of Interpersonal Disputes, Mediation Quarterly Issue: 6 Dated: (December 1984) Pages: 17-26, https://www.ojp.gov/ncjrs/virtual-library/abstracts/dealing-power-imbalances-mediation-interpersonal-disputes, truy cập ngày 18/10/2025

Người viết: Tào Thị Huệ